Fair Pay
Fair Pay is een van de pijlers van de Fair Practice Code: een eerlijke beloning voor iedereen die werkt in de culturele en creatieve sector. Vrijwel alle culturele organisaties onderschrijven deze code, maar in de praktijk blijkt het realiseren van Fair Pay vaak een uitdaging. Hoe weet je wat je waard bent? En hoe zorg je ervoor dat je ook daadwerkelijk een passende vergoeding krijgt?
Wat is Fair Pay?
Fair Pay gaat verder dan het wettelijk minimumloon. Het draait om een vergoeding die past bij je kwalificaties, ervaring en taken, en die voldoende is om je werk duurzaam te kunnen doen. Een eerlijke beloning is dus niet alleen een moreel vraagstuk, maar ook essentieel voor een gezonde arbeidsmarkt in de cultuursector.
Toch komt onderbetaling regelmatig voor, vooral bij kleinere organisaties met beperkte budgetten. Het risico is dat je uit betrokkenheid of enthousiasme akkoord gaat met een lager tarief. Daarmee zet je echter niet alleen jezelf, maar ook je collega’s op achterstand: structureel onderbetalen maakt de sector kwetsbaar.
Hoe bepaal je wat je waard bent?
Of je nu freelancer of in loondienst bent: je beloning hangt af van je ervaring en verantwoordelijkheden. Veel werkenden in de cultuursector vinden het lastig om hun waarde te bepalen. Zet je je tarief of looneis te hoog, dan kan dat kansen kosten; te laag kan de indruk wekken dat je werk van mindere kwaliteit is.
Richtlijnen en adviestarieven van vakbonden en beroepsverenigingen kunnen houvast geven. Deze zijn niet wettelijk bindend, maar worden vaak gebruikt als uitgangspunt bij subsidies, fondsen of bij cao-onderhandelingen. Doe daarnaast altijd eigen onderzoek en bespreek bedragen met collega’s die vergelijkbare ervaring en taken hebben.
💡 Tip: Handige hulpmiddelen zijn onder meer de Tariefchecker van de Kunstenbond, de hulpmiddelen van Platform ACCT en de informatiepagina’s van Beroep Kunstenaar. Ook de KvK en ZZPtarief.nl bieden praktische ondersteuning bij het bepalen van een passend tarief of salaris.
Ketentafels
Binnen de sector worden tarieven en arbeidsvoorwaarden besproken aan zogeheten ketentafels, georganiseerd door Platform ACCT. Aan deze overlegtafels schuiven werkenden, werkgevers, bemiddelaars, impresario’s, opleidingen en podia samen aan. Doel: gezamenlijke en toekomstbestendige afspraken maken die de Fair Practice Code vertalen naar de praktijk. Als zzp’er of werknemer kun je de uitkomsten van deze ketentafels gebruiken als praktisch referentiekader bij het bepalen van je tarief of looneis, of om het gesprek met je opdrachtgever of werkgever goed onderbouwd te voeren.
Fair Pay in loondienst
Werk je in loondienst? Dan wordt je salaris meestal vastgesteld binnen een CAO (collectieve arbeidsovereenkomst). Hierin staan afspraken over loon, verlof en pensioen. Onderhandel bij indiensttreding zorgvuldig over de schaal en trede waarin je wordt ingeschaald; dit bepaalt je groei in de jaren erna.
Is er weinig ruimte voor salarisverhoging, kijk dan naar secundaire arbeidsvoorwaarden zoals extra verlofdagen, reiskostenvergoeding of scholingsbudget. Het volgen van trainingen en cursussen – bijvoorbeeld via Cultuur Academy – kan bovendien een sterk argument zijn bij een verzoek om loonsverhoging.
💡 Tip: Je zou je ook kunnen aansluiten bij een vakbond of belangenbehartiger om invloed te houden op de ontwikkeling van arbeidsvoorwaarden en om op de hoogte te blijven van wijzigingen in je CAO.